“肿瘤免疫微环境”的版本间的差异
| 第83行: | 第83行: | ||
</div> | </div> | ||
| − | <h2 style="background: #f1f5f9; color: #0f172a; padding: 10px 18px; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 1.25em; margin-top: 40px; border-left: 6px solid #0f172a; font-weight: bold;"> | + | <h2 style="background: #f1f5f9; color: #0f172a; padding: 10px 18px; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 1.25em; margin-top: 40px; border-left: 6px solid #0f172a; font-weight: bold;">免疫表型分类与临床策略</h2> |
<div style="background-color: #f0f9ff; border-left: 5px solid #1e40af; padding: 15px 20px; margin: 20px 0; border-radius: 4px;"> | <div style="background-color: #f0f9ff; border-left: 5px solid #1e40af; padding: 15px 20px; margin: 20px 0; border-radius: 4px;"> | ||
<h3 style="margin-top: 0; color: #1e40af; font-size: 1.1em;">TIME 的空间异质性</h3> | <h3 style="margin-top: 0; color: #1e40af; font-size: 1.1em;">TIME 的空间异质性</h3> | ||
<p style="margin-bottom: 0; text-align: justify; font-size: 0.95em; color: #334155;"> | <p style="margin-bottom: 0; text-align: justify; font-size: 0.95em; color: #334155;"> | ||
| − | 2017年,Daniel Chen 和 Ira Mellman | + | 2017年,Daniel Chen 和 Ira Mellman 提出的三分法是目前最通用的分类标准。准确分型是实现“精准免疫治疗”的前提。 |
</p> | </p> | ||
</div> | </div> | ||
| 第96行: | 第96行: | ||
<th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #0f172a; width: 18%;">表型</th> | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #0f172a; width: 18%;">表型</th> | ||
<th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #1e40af; width: 22%;">典型代表癌种</th> | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #1e40af; width: 22%;">典型代表癌种</th> | ||
| − | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #475569;"> | + | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #475569;">免疫特征</th> |
<th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #1e40af;">治疗策略</th> | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #1e40af;">治疗策略</th> | ||
</tr> | </tr> | ||
<tr> | <tr> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #15803d;">[[免疫炎症型]]<br>(Hot)</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #15803d;">[[免疫炎症型]]<br>(Hot)</td> | ||
| − | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;"> | + | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;">• [[黑色素瘤]]<br>• [[非小细胞肺癌]] (高TMB)<br>• [[MSI-H结直肠癌]]</td> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">TILs 浸润实质,[[PD-L1]] 高表达,T细胞呈现“[[耗竭]]”状态。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">TILs 浸润实质,[[PD-L1]] 高表达,T细胞呈现“[[耗竭]]”状态。</td> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">单药 [[PD-1抑制剂]] 疗效佳。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">单药 [[PD-1抑制剂]] 疗效佳。</td> | ||
| 第112行: | 第107行: | ||
<tr> | <tr> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #1e40af;">[[免疫排斥型]]<br>(Excluded)</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #1e40af;">[[免疫排斥型]]<br>(Excluded)</td> | ||
| − | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;"> | + | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;">• [[微卫星稳定结直肠癌]] (MSS)<br>• [[肝细胞癌]] (HCC)<br>• [[卵巢癌]]</td> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">T 细胞被<strong>[[基质]]</strong>或异常<strong>[[血管]]</strong>阻挡在侵袭边缘,无法进入。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">T 细胞被<strong>[[基质]]</strong>或异常<strong>[[血管]]</strong>阻挡在侵袭边缘,无法进入。</td> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">联合抗 [[VEGF]] 或 [[TGF-β]] + ICIs。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">联合抗 [[VEGF]] 或 [[TGF-β]] + ICIs。</td> | ||
| 第123行: | 第113行: | ||
<tr> | <tr> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #b91c1c;">[[免疫荒漠型]]<br>(Desert)</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; font-weight: 600; color: #b91c1c;">[[免疫荒漠型]]<br>(Desert)</td> | ||
| − | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;"> | + | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1; color: #334155;">• [[前列腺癌]]<br>• [[胶质母细胞瘤]]<br>• [[小细胞肺癌]] (SCLC)</td> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">缺乏 T 细胞浸润,TMB 低,免疫忽视 (Ignorance)。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">缺乏 T 细胞浸润,TMB 低,免疫忽视 (Ignorance)。</td> | ||
<td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">需 [[癌症疫苗]]、[[CAR-T]] 或 [[BiTE]] 引燃。</td> | <td style="padding: 10px; border: 1px solid #cbd5e1;">需 [[癌症疫苗]]、[[CAR-T]] 或 [[BiTE]] 引燃。</td> | ||
| 第135行: | 第120行: | ||
</div> | </div> | ||
| − | <h2 style="background: #f1f5f9; color: #0f172a; padding: 10px 18px; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 1.25em; margin-top: 40px; border-left: 6px solid #0f172a; font-weight: bold;"> | + | <h2 style="background: #f1f5f9; color: #0f172a; padding: 10px 18px; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 1.25em; margin-top: 40px; border-left: 6px solid #0f172a; font-weight: bold;">重点探讨:三种类型是否都可以使用肿瘤疫苗?</h2> |
| + | |||
<p style="margin: 15px 0; text-align: justify;"> | <p style="margin: 15px 0; text-align: justify;"> | ||
| − | TIME | + | <strong>答案是肯定的,但应用目的和联合策略截然不同。</strong><br> |
| + | [[肿瘤疫苗]](如[[mRNA疫苗]]、[[多肽疫苗]])的核心机制是向免疫系统呈递抗原,激活特异性 T 细胞。在 TIME 的不同分型中,疫苗解决的痛点各不相同。 | ||
</p> | </p> | ||
| − | < | + | |
| − | + | <div style="overflow-x: auto; margin: 20px auto; max-width: 100%;"> | |
| − | + | <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1.2px solid #cbd5e1; font-size: 0.9em; text-align: left;"> | |
| − | + | <tr style="background-color: #f0fdfa; border-bottom: 2px solid #0f766e;"> | |
| − | + | <th style="padding: 10px; color: #0f766e; width: 15%;">分型</th> | |
| − | + | <th style="padding: 10px; color: #0f766e; width: 25%;">适用性与必要性</th> | |
| + | <th style="padding: 10px; color: #0f766e;">疫苗的战略角色</th> | ||
| + | <th style="padding: 10px; color: #0f766e;">必须的联合手段</th> | ||
| + | </tr> | ||
| + | <tr style="background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | ||
| + | <td style="padding: 10px; font-weight: bold; color: #b91c1c;">免疫荒漠型<br>(Desert)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px; color: #b91c1c;"><strong>极高必要性</strong><br>(雪中送炭)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>“从头启动” (De novo Priming):</strong><br>由于患者体内完全缺乏抗肿瘤 T 细胞,疫苗是打破“免疫忽视”、制造第一批特种部队的唯一非细胞治疗手段。</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>强效[[佐剂]]</strong> (如 agonist CD40) + [[ICIs]]。单用疫苗可能不足以克服外周耐受。</td> | ||
| + | </tr> | ||
| + | <tr style="background-color: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | ||
| + | <td style="padding: 10px; font-weight: bold; color: #1e40af;">免疫排斥型<br>(Excluded)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px; color: #1e40af;"><strong>中等必要性</strong><br>(单用无效)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>“扩充兵力” + “引导迁移”:</strong><br>虽然已有 T 细胞,但疫苗可以增加 T 细胞的密度和多样性。但关键在于让它们进入肿瘤。</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>必须联合破障药物:</strong><br>如抗血管生成药 ([[贝伐珠单抗]]) 或 TGF-β 抑制剂,否则疫苗诱导出的 T 细胞仍会卡在门外。</td> | ||
| + | </tr> | ||
| + | <tr style="background-color: #ffffff;"> | ||
| + | <td style="padding: 10px; font-weight: bold; color: #15803d;">免疫炎症型<br>(Hot)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px; color: #15803d;"><strong>辅助增强性</strong><br>(锦上添花)</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>“表位扩展” (Epitope Spreading):</strong><br>利用疫苗靶向新的抗原(尤其是[[新抗原]]),防止肿瘤通过丢失单一抗原而逃逸,并增强免疫反应的深度。</td> | ||
| + | <td style="padding: 10px;"><strong>[[PD-1抑制剂]]:</strong><br>因为 T 细胞已经浸润且往往处于耗竭前状态,必须解锁刹车,否则疫苗诱导的新 T 细胞也会迅速耗竭。</td> | ||
| + | </tr> | ||
| + | </table> | ||
| + | </div> | ||
<div style="font-size: 0.92em; line-height: 1.6; color: #1e293b; margin-top: 50px; border-top: 2px solid #0f172a; padding: 15px 25px; background-color: #f8fafc; border-radius: 0 0 10px 10px;"> | <div style="font-size: 0.92em; line-height: 1.6; color: #1e293b; margin-top: 50px; border-top: 2px solid #0f172a; padding: 15px 25px; background-color: #f8fafc; border-radius: 0 0 10px 10px;"> | ||
| 第155行: | 第165行: | ||
<p style="margin: 12px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 10px;"> | <p style="margin: 12px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 10px;"> | ||
| − | [2] <strong> | + | [2] <strong>Sahin U, Türeci Ö. (2018).</strong> <em>Personalized vaccines for cancer immunotherapy.</em> <strong>[[Science]]</strong>. 2018;359(6382):1355-1360.<br> |
| − | <span style="color: #475569;">[学术点评] | + | <span style="color: #475569;">[学术点评]:疫苗权威。BioNTech 创始人的综述,详细论证了在不同免疫微环境下(特别是 TMB 低的冷肿瘤中),个性化新抗原疫苗如何通过打破免疫忽视来发挥关键作用。</span> |
</p> | </p> | ||
2026年1月3日 (六) 06:55的版本
肿瘤免疫微环境(Tumor Immune Microenvironment, TIME)是指肿瘤细胞生存的复杂生态系统,不仅包含恶性增殖的肿瘤细胞,还包括浸润的免疫细胞、肿瘤相关成纤维细胞 (CAFs)、内皮细胞以及它们分泌的细胞因子和细胞外基质 (ECM)。TIME 不是静止的旁观者,而是与肿瘤细胞发生持续的“共进化” (Co-evolution)。根据CD8+ T细胞的浸润程度和空间分布,TIME 被临床划分为三种主要亚型:免疫炎症型 (Hot)、免疫排斥型 (Excluded) 和免疫荒漠型 (Desert)。这一分类系统目前是预测 ICIs (免疫检查点抑制剂) 疗效和制定联合治疗策略的核心依据。
TIME 的细胞图谱:善恶对决
肿瘤微环境是一个高度动态的战场,其中不同类型的细胞扮演着截然相反的角色,决定了肿瘤是发展还是被清除。
🛡️ 抗肿瘤免疫 (Effector)
免疫表型分类与临床策略
TIME 的空间异质性
2017年,Daniel Chen 和 Ira Mellman 提出的三分法是目前最通用的分类标准。准确分型是实现“精准免疫治疗”的前提。
| 表型 | 典型代表癌种 | 免疫特征 | 治疗策略 |
|---|---|---|---|
| 免疫炎症型 (Hot) |
• 黑色素瘤 • 非小细胞肺癌 (高TMB) • MSI-H结直肠癌 |
TILs 浸润实质,PD-L1 高表达,T细胞呈现“耗竭”状态。 | 单药 PD-1抑制剂 疗效佳。 |
| 免疫排斥型 (Excluded) |
• 微卫星稳定结直肠癌 (MSS) • 肝细胞癌 (HCC) • 卵巢癌 |
T 细胞被基质或异常血管阻挡在侵袭边缘,无法进入。 | 联合抗 VEGF 或 TGF-β + ICIs。 |
| 免疫荒漠型 (Desert) |
• 前列腺癌 • 胶质母细胞瘤 • 小细胞肺癌 (SCLC) |
缺乏 T 细胞浸润,TMB 低,免疫忽视 (Ignorance)。 | 需 癌症疫苗、CAR-T 或 BiTE 引燃。 |
重点探讨:三种类型是否都可以使用肿瘤疫苗?
答案是肯定的,但应用目的和联合策略截然不同。
肿瘤疫苗(如mRNA疫苗、多肽疫苗)的核心机制是向免疫系统呈递抗原,激活特异性 T 细胞。在 TIME 的不同分型中,疫苗解决的痛点各不相同。
| 分型 | 适用性与必要性 | 疫苗的战略角色 | 必须的联合手段 |
|---|---|---|---|
| 免疫荒漠型 (Desert) |
极高必要性 (雪中送炭) |
“从头启动” (De novo Priming): 由于患者体内完全缺乏抗肿瘤 T 细胞,疫苗是打破“免疫忽视”、制造第一批特种部队的唯一非细胞治疗手段。 |
强效佐剂 (如 agonist CD40) + ICIs。单用疫苗可能不足以克服外周耐受。 |
| 免疫排斥型 (Excluded) |
中等必要性 (单用无效) |
“扩充兵力” + “引导迁移”: 虽然已有 T 细胞,但疫苗可以增加 T 细胞的密度和多样性。但关键在于让它们进入肿瘤。 |
必须联合破障药物: 如抗血管生成药 (贝伐珠单抗) 或 TGF-β 抑制剂,否则疫苗诱导出的 T 细胞仍会卡在门外。 |
| 免疫炎症型 (Hot) |
辅助增强性 (锦上添花) |
“表位扩展” (Epitope Spreading): 利用疫苗靶向新的抗原(尤其是新抗原),防止肿瘤通过丢失单一抗原而逃逸,并增强免疫反应的深度。 |
PD-1抑制剂: 因为 T 细胞已经浸润且往往处于耗竭前状态,必须解锁刹车,否则疫苗诱导的新 T 细胞也会迅速耗竭。 |
学术参考文献与权威点评
[1] Chen DS, Mellman I. (2017). Elements of cancer immunity and the limits of immunotherapy. Nature. 2017;541(7637):321-330.
[学术点评]:奠基之作。该综述系统提出了肿瘤免疫表型的三分法 (Inflamed/Excluded/Desert),不仅解释了 PD-1/PD-L1 抗体的疗效差异,更为下一代免疫治疗的联合策略指明了方向。
[2] Sahin U, Türeci Ö. (2018). Personalized vaccines for cancer immunotherapy. Science. 2018;359(6382):1355-1360.
[学术点评]:疫苗权威。BioNTech 创始人的综述,详细论证了在不同免疫微环境下(特别是 TMB 低的冷肿瘤中),个性化新抗原疫苗如何通过打破免疫忽视来发挥关键作用。
[3] Galon J, et al. (2006). Type, density, and location of immune cells within human colorectal tumors predict clinical outcome. Science. 2006;313(5795):1960-1964.
[学术点评]:临床转化。该研究首次证明了肿瘤内部免疫细胞的浸润程度(即后来的 免疫评分 Immunoscore)比传统的 TNM 分期能更准确地预测结直肠癌患者的生存期。
[4] Schreiber RD, Old LJ, Smyth MJ. (2011). Cancer immunoediting: integrating immunity's roles in cancer suppression and promotion. Science. 2011;331(6024):1565-1570.
[学术点评]:机制理论。提出了著名的“3E 假说” (Elimination, Equilibrium, Escape),完美解释了免疫系统如何从“抗癌卫士”转变为“肿瘤帮凶”的动态过程。