“蛋白质交联”的版本间的差异
| 第2行: | 第2行: | ||
<div style="margin-bottom: 30px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 25px;"> | <div style="margin-bottom: 30px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 25px;"> | ||
| + | <h1 style="margin: 0 0 20px 0; color: #0f172a; font-size: 1.8em;">蛋白质交联</h1> | ||
<p style="font-size: 1.1em; margin: 10px 0; color: #334155; text-align: justify;"> | <p style="font-size: 1.1em; margin: 10px 0; color: #334155; text-align: justify;"> | ||
<strong>蛋白质交联</strong>(Protein Cross-linking)是指通过共价键将两个或多个蛋白质分子(分子间交联)或同一蛋白质内部的不同区域(分子内交联)连接起来的生物化学过程。这种化学修饰就像“分子胶水”,能极大地限制多肽链的构象自由度,从而显著提高蛋白质的热稳定性、抗酶解能力和机械强度。 | <strong>蛋白质交联</strong>(Protein Cross-linking)是指通过共价键将两个或多个蛋白质分子(分子间交联)或同一蛋白质内部的不同区域(分子内交联)连接起来的生物化学过程。这种化学修饰就像“分子胶水”,能极大地限制多肽链的构象自由度,从而显著提高蛋白质的热稳定性、抗酶解能力和机械强度。 | ||
| 第10行: | 第11行: | ||
</div> | </div> | ||
| − | < | + | <h2 style="border-left: 6px solid #0f172a; background: #f1f5f9; padding: 10px 18px; font-weight: bold; font-size: 1.25em;">基本信息</h2> |
| − | + | ||
| − | + | <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #cbd5e1; margin: 20px 0; font-size: 0.95em;"> | |
| − | + | <tr> | |
| − | < | + | <td style="width: 20%; padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">英文名称</td> |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">Protein Cross-linking</td> | |
| − | < | + | <td style="width: 20%; padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">键合类型</td> |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">[[共价键]] (异肽键, 二硫键)</td> | |
| − | + | </tr> | |
| − | < | + | <tr> |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">关键酶类</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">[[转谷氨酰胺酶]] (TG2), [[赖氨酰氧化酶]] (LOX)</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">病理产物</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">[[晚期糖基化终产物]] (AGEs)</td> | |
| − | + | </tr> | |
| − | + | <tr> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">常用试剂</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">[[戊二醛]], [[NHS酯]], [[DSS]], [[EDC]]</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; background-color: #f8fafc; font-weight: bold;">技术应用</td> | |
| − | + | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">[[XL-MS]], [[水凝胶]], 组织固定</td> | |
| − | + | </tr> | |
| − | + | </table> | |
| − | + | ||
| − | + | <div style="text-align: center; margin: 20px 0;"> | |
| − | + | [[Image:Protein_Crosslinking_Schematic.png|100px|分子间的共价桥接示意图]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
</div> | </div> | ||
| 第50行: | 第44行: | ||
<table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #cbd5e1; margin: 20px 0; font-size: 0.95em;"> | <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #cbd5e1; margin: 20px 0; font-size: 0.95em;"> | ||
<tr style="background-color: #f8fafc; border-bottom: 2px solid #0f172a;"> | <tr style="background-color: #f8fafc; border-bottom: 2px solid #0f172a;"> | ||
| − | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; width: | + | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; width: 15%;">分类</th> |
| − | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; width: | + | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1; width: 45%;">分子机制详解</th> |
<th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">生理功能与临床影响</th> | <th style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;">生理功能与临床影响</th> | ||
</tr> | </tr> | ||
| 第62行: | 第56行: | ||
<td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;"> | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;"> | ||
• <strong>组织强度</strong>:胶原和弹性蛋白交联是骨骼、血管和肺保持回弹力的基础。<br> | • <strong>组织强度</strong>:胶原和弹性蛋白交联是骨骼、血管和肺保持回弹力的基础。<br> | ||
| − | • <strong>凝血稳定</strong>:凝血因子 XIIIa | + | • <strong>凝血稳定</strong>:凝血因子 XIIIa 交联纤维蛋白单体,防止血栓过早溶解。<br> |
| − | • <strong>皮肤屏障</strong> | + | • <strong>皮肤屏障</strong>:角质层细胞包膜的形成。 |
</td> | </td> | ||
</tr> | </tr> | ||
| 第73行: | 第67行: | ||
<td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;"> | <td style="padding: 12px; border: 1px solid #cbd5e1;"> | ||
• <strong>糖尿病血管病变</strong>:基底膜胶原交联导致血管壁僵硬、顺应性下降(高血压)。<br> | • <strong>糖尿病血管病变</strong>:基底膜胶原交联导致血管壁僵硬、顺应性下降(高血压)。<br> | ||
| − | • <strong>白内障</strong> | + | • <strong>白内障</strong>:晶状体蛋白交联导致混浊。<br> |
• <strong>皮肤衰老</strong>:真皮层胶原交联导致皱纹和失去弹性。 | • <strong>皮肤衰老</strong>:真皮层胶原交联导致皱纹和失去弹性。 | ||
</td> | </td> | ||
| 第125行: | 第119行: | ||
<div style="margin-top: 40px; border-top: 2px solid #0f172a; padding: 20px; background-color: #f8fafc;"> | <div style="margin-top: 40px; border-top: 2px solid #0f172a; padding: 20px; background-color: #f8fafc;"> | ||
<span style="font-weight: bold; display: block; margin-bottom: 10px; color: #0f172a;">学术参考文献</span> | <span style="font-weight: bold; display: block; margin-bottom: 10px; color: #0f172a;">学术参考文献</span> | ||
| − | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[1] <strong>Sinz A. (2006).</strong> <em>Chemical cross-linking and mass spectrometry to map three-dimensional protein structures.</em> <strong>[[Mass Spectrometry Reviews]]</strong>. 2006;25(4):663-682. | + | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[1] <strong>Sinz A. (2006).</strong> <em>Chemical cross-linking and mass spectrometry to map three-dimensional protein structures.</em> <strong>[[Mass Spectrometry Reviews]]</strong>. 2006;25(4):663-682.</p> |
| − | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[2] <strong>Singh R, et al. (2001).</strong> <em>Advanced glycation end products: a review.</em> <strong>[[Diabetologia]]</strong>. 2001;44(2):129-146. | + | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[2] <strong>Singh R, et al. (2001).</strong> <em>Advanced glycation end products: a review.</em> <strong>[[Diabetologia]]</strong>. 2001;44(2):129-146.</p> |
| − | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[3] <strong>Lorand L, Graham RM. (2003).</strong> <em>Transglutaminases: crosslinking enzymes with pleiotropic functions.</em> <strong>[[Nature Reviews Molecular Cell Biology]]</strong>. 2003;4(2):140-156. | + | <p style="margin: 8px 0; font-size: 0.9em;">[3] <strong>Lorand L, Graham RM. (2003).</strong> <em>Transglutaminases: crosslinking enzymes with pleiotropic functions.</em> <strong>[[Nature Reviews Molecular Cell Biology]]</strong>. 2003;4(2):140-156.</p> |
</div> | </div> | ||
<table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #e2e8f0; margin-top: 30px; font-size: 0.9em;"> | <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #e2e8f0; margin-top: 30px; font-size: 0.9em;"> | ||
<tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | ||
| − | <td style="width: | + | <td style="width: 15%; background-color: #eff6ff; font-weight: bold; padding: 10px; color: #1e40af;">关键酶</td> |
<td style="padding: 10px;">[[转谷氨酰胺酶]] (TG2) • [[赖氨酰氧化酶]] (LOX)</td> | <td style="padding: 10px;">[[转谷氨酰胺酶]] (TG2) • [[赖氨酰氧化酶]] (LOX)</td> | ||
</tr> | </tr> | ||
<tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> | ||
| − | <td style="width: | + | <td style="width: 15%; background-color: #eff6ff; font-weight: bold; padding: 10px; color: #1e40af;">病理产物</td> |
<td style="padding: 10px;">[[AGEs]] (糖基化) • [[胶原纤维化]] • [[淀粉样斑块]]</td> | <td style="padding: 10px;">[[AGEs]] (糖基化) • [[胶原纤维化]] • [[淀粉样斑块]]</td> | ||
</tr> | </tr> | ||
<tr> | <tr> | ||
| − | <td style="width: | + | <td style="width: 15%; background-color: #eff6ff; font-weight: bold; padding: 10px; color: #1e40af;">应用技术</td> |
<td style="padding: 10px;">[[XL-MS]] • [[水凝胶]] • [[生物打印]]</td> | <td style="padding: 10px;">[[XL-MS]] • [[水凝胶]] • [[生物打印]]</td> | ||
</tr> | </tr> | ||
2026年1月3日 (六) 08:37的版本
蛋白质交联
蛋白质交联(Protein Cross-linking)是指通过共价键将两个或多个蛋白质分子(分子间交联)或同一蛋白质内部的不同区域(分子内交联)连接起来的生物化学过程。这种化学修饰就像“分子胶水”,能极大地限制多肽链的构象自由度,从而显著提高蛋白质的热稳定性、抗酶解能力和机械强度。
在生理状态下,它是组织构建的基础(如胶原纤维成熟);在病理状态下,非酶促的糖基化交联(AGEs)是导致血管硬化、器官纤维化和衰老的核心驱动力。在生物技术领域,化学交联结合质谱技术(XL-MS)已成为解析蛋白质复合物三维结构的关键工具。
基本信息
| 英文名称 | Protein Cross-linking | 键合类型 | 共价键 (异肽键, 二硫键) |
| 关键酶类 | 转谷氨酰胺酶 (TG2), 赖氨酰氧化酶 (LOX) | 病理产物 | 晚期糖基化终产物 (AGEs) |
| 常用试剂 | 戊二醛, NHS酯, DSS, EDC | 技术应用 | XL-MS, 水凝胶, 组织固定 |
核心机制:生理、病理与人工
交联机制决定了蛋白质网络的性质是“生理性稳固”还是“病理性僵硬”。
| 分类 | 分子机制详解 | 生理功能与临床影响 |
|---|---|---|
| 1. 酶促交联 (Enzymatic) |
转谷氨酰胺酶 (TGase): |
• 组织强度:胶原和弹性蛋白交联是骨骼、血管和肺保持回弹力的基础。 |
| 2. 非酶促交联 (Glycation) |
美拉德反应 (Maillard Reaction): |
• 糖尿病血管病变:基底膜胶原交联导致血管壁僵硬、顺应性下降(高血压)。 |
| 3. 化学交联 (Chemical) |
利用合成的双功能试剂 (Cross-linkers): |
• 科研工具:用于 XL-MS 技术解析蛋白复合物结构。 |
病理意义:当交联失控
纤维化与肿瘤微环境
在肝纤维化和特发性肺纤维化中,LOX 家族酶异常高表达,导致 ECM 中的胶原蛋白过度交联。这种物理硬化不仅破坏器官功能,还会激活癌细胞中的机械信号转导 (Mechanotransduction, 如 YAP/TAZ 通路),促进肿瘤的侵袭和转移,并形成致密的物理屏障阻挡化疗药物和免疫细胞的渗透。
神经退行性聚集体
在阿尔茨海默病 (AD) 和亨廷顿舞蹈症 (HD) 中,组织转谷氨酰胺酶 (tTG) 活性显著升高。它催化致病蛋白(如 $\beta$-淀粉样蛋白、Huntingtin)发生异常的分子间交联,促使它们从可溶单体转变为难溶的、具有神经毒性的聚集体 (Aggregates)。这些交联结构极度稳定,无法被蛋白酶体或自噬系统降解,最终导致神经元死亡。
前沿技术:交联质谱 (XL-MS)
交联质谱 (Chemical Cross-linking Mass Spectrometry) 是结构生物学领域的革命性技术,能解析冷冻电镜难以处理的高度动态复合物。
XL-MS工作流程
- 原理: 利用具有特定长度(Spacer arm,如 DSS 的 11.4 Å)的双功能交联剂,将蛋白表面距离足够近的两个氨基酸残基(通常是 Lys-Lys)共价“锁住”。
- 流程: 蛋白交联反应 $\rightarrow$ 胰蛋白酶酶解 $\rightarrow$ 质谱检测交联肽段 $\rightarrow$ 鉴定连接位点。
- 价值: 获得“距离约束”信息 (Distance Restraints)。如果残基 A 和 B 被交联,说明它们在三维空间中必定相邻。这为构建蛋白质复合体的拓扑模型提供了关键限制条件。
学术参考文献
[1] Sinz A. (2006). Chemical cross-linking and mass spectrometry to map three-dimensional protein structures. Mass Spectrometry Reviews. 2006;25(4):663-682.
[2] Singh R, et al. (2001). Advanced glycation end products: a review. Diabetologia. 2001;44(2):129-146.
[3] Lorand L, Graham RM. (2003). Transglutaminases: crosslinking enzymes with pleiotropic functions. Nature Reviews Molecular Cell Biology. 2003;4(2):140-156.
| 关键酶 | 转谷氨酰胺酶 (TG2) • 赖氨酰氧化酶 (LOX) |
| 病理产物 | AGEs (糖基化) • 胶原纤维化 • 淀粉样斑块 |
| 应用技术 | XL-MS • 水凝胶 • 生物打印 |